नमस्कार स्पर्धक मित्रांनो!
आजचा दिवस मराठी भाषा गौरव दिन — आपल्या मातृभाषेचा अभिमान बाळगत आपण आजच्या घडामोडींकडे वळू. आज नौदल, परराष्ट्र धोरण आणि महाराष्ट्र अर्थव्यवस्था या तिन्ही क्षेत्रांत परीक्षेला अत्यंत महत्त्वाच्या बातम्या आहेत. या तीन मुद्द्यांवर आत्ता ५ मिनिटे द्या — उद्या प्रश्न आला तर तुम्ही तयार असाल!
प्रमुख घडामोडी — THE BIG THREE
१. INS अंजदीप — भारतीय नौदलाच्या ASW ताफ्यात तिसरी भर
पार्श्वभूमी:
भारतीय नौदलाने २७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी INS अंजदीप ही युद्धनौका चेन्नई पोर्ट, Eastern Naval Command येथे अधिकृतपणे कमिशन केली. ही Anti-Submarine Warfare Shallow Water Craft (ASW-SWC) प्रकल्पाअंतर्गत Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE), कोलकाता यांनी स्वदेशी बांधलेली तिसरी नौका आहे. हा प्रकल्प आत्मनिर्भर भारत अंतर्गत राबवला जात आहे.
प्रकल्पाची संपूर्ण माहिती:
एकूण १६ नौका बांधल्या जाणार आहेत
८ नौका GRSE (कोलकाता) — INS अंजदीप यापैकीच आहे
८ नौका CSL — Cochin Shipyard Limited
INS अंजदीप = GRSE च्या ८ पैकी तिसरी नौका
परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे — Prelims:
ASW-SWC प्रकल्प: एकूण १६ नौका (GRSE: ८ + CSL: ८)
INS अंजदीप = GRSE बॅचमधील तिसरी नौका
कमिशनिंग ठिकाण: चेन्नई पोर्ट, Eastern Naval Command
बांधणार: GRSE, कोलकाता
शस्त्रसाज: Hull Mounted Sonar Abhay, Lightweight Torpedoes, ASW Rockets
उद्देश: पाणबुडी-विरोधी युद्ध (Anti-Submarine Warfare) — शत्रूच्या पाणबुड्या शोधणे व नष्ट करणे
कार्यक्रम: आत्मनिर्भर भारत — संरक्षण उत्पादन
परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे — Mains:
भारतीय महासागरात (IOR) चीनच्या वाढत्या नौदल उपस्थितीला उत्तर म्हणून ASW क्षमता वाढवणे ही भारताची दीर्घकालीन रणनीती आहे.
GRSE आणि CSL या दोन्ही सरकारी शिपयार्ड्सद्वारे बांधणे म्हणजे "Make in India in Defence" च्या यशाचे दर्शन.
Shallow Water Craft किनारी व उथळ सागरी क्षेत्रात गस्त, पाठलाग व नाश या तिन्ही कामांसाठी सक्षम असतात.
परीक्षा टीप: "एकूण १६" आणि "GRSE चा वाटा ८" — हे दोन्ही आकडे वेगवेगळ्या प्रश्नांत येऊ शकतात.
२. भारत-इस्रायल "Special Strategic Partnership" — मोदींना "Medal of the Knesset"
पार्श्वभूमी:
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी २५-२६ फेब्रुवारी २०२६ रोजी इस्रायलचा राजकीय दौरा केला. २६ फेब्रुवारी रोजी Knesset (इस्रायलची संसद) मध्ये भाषण केल्यानंतर Knesset Speaker Amir Ohana यांनी PM मोदींना "Medal of the Knesset" प्रदान केला.
हे अत्यंत विशेष का आहे:
हे पदक नव्यानेच तयार करण्यात आले आहे — आधी अस्तित्वात नव्हते
PM मोदी हे हे पदक मिळवणारे जगातील पहिले विदेशी नेते ठरले
Knesset Speaker Ohana यांनी याला "Knesset आणि संपूर्ण इस्रायलसाठी ऐतिहासिक क्षण" म्हटले
दोन्ही देशांनी आपली द्विपक्षीय भागीदारी "Special Strategic Partnership for Peace, Innovation & Prosperity" म्हणून उन्नत केली. PM मोदींनी भाषणाचा शेवट "Am Yisrael Chai" (इस्रायल चिरायू राहील) या घोषणेने केला — जिची जगभर चर्चा झाली.
परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे — Prelims:
पदकाचे नाव: Medal of the Knesset (नव्याने निर्मित; पहिल्यांदाच दिले)
पदक प्रदाता: Knesset Speaker Amir Ohana
PM मोदी = जगातील पहिले विदेशी नेते हे पदक मिळवणारे
तारीख: २६ फेब्रुवारी २०२६ — Knesset मध्ये
नवीन भागीदारी: "Special Strategic Partnership for Peace, Innovation & Prosperity"
मोदींच्या भाषणाची शेवटची घोषणा: "Am Yisrael Chai"
Knesset: इस्रायलची संसद (एकसदनीय — Unicameral); राजधानी: जेरुसलेम; चलन: शेकेल
भारत-इस्रायल राजनैतिक संबंध: १९९२ मध्ये प्रस्थापित
परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे — Mains:
भारत आणि इस्रायल यांच्यात कृषी तंत्रज्ञान, सायबर सुरक्षा, संरक्षण (Heron Drones, Anti-tank Missiles) आणि अवकाश क्षेत्रात सहकार्याच्या मोठ्या संधी आहेत.
Gaza संघर्ष, Iran तणाव असतानाही भारताने इस्रायलशी संबंध अबाधित ठेवले — हे "Strategic Autonomy" आणि "Multi-alignment" धोरणाचे उदाहरण.
ही भागीदारी भारताच्या "Act West Policy" चा भाग मानली जाते.
३. महाराष्ट्र $१ ट्रिलियन अर्थव्यवस्था — Budget Session मध्ये पुन्हा अधोरेखित
पार्श्वभूमी:
महाराष्ट्राच्या Budget Session २०२६ मध्ये (२३ फेब्रुवारी रोजी सुरू; अर्थसंकल्प ६ मार्च रोजी) CM देवेंद्र फडणवीस यांनी आज २७ फेब्रुवारी रोजी राज्याच्या $१ ट्रिलियन अर्थव्यवस्था लक्ष्याचा पुन्हा उल्लेख केला आणि २०२९-३० हे "Deadline" वर्ष अबाधित असल्याचे सांगितले. ही नवीन घोषणा नाही — CM यांनी हेच उद्दिष्ट जून २०२५ मध्ये India Investment Forum मध्ये जाहीर केले होते. परंतु आजच्या विधिमंडळ सत्रात याचा पुन्हा ठाम उल्लेख झाला.
राज्याची सध्याची स्थिती:
सध्याची अर्थव्यवस्था: अंदाजे $५७८ ते $६०० अब्ज (FY26)
उद्दिष्ट: $१ Trillion by २०२९-३०
जड दुष्काळ आल्यास २०३२ पर्यंत पुढे ढकलले जाऊ शकते — Fadnavis यांची स्वतः मान्यता
महाराष्ट्र GDP: भारताच्या GDP मध्ये १३-१४% योगदान
दीर्घकालीन लक्ष्य: $५ Trillion by २०४७ (Viksit Bharat)
Confirmed बातमी — भरती वर्ष:
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी २६ फेब्रुवारी आणि आजच्या सत्रात २०२६ हे "भरती वर्ष" (Recruitment Year) म्हणून जाहीर केले आहे. MPSC उमेदवारांसाठी ही Confirmed आणि अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे.
परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे — Prelims:
सध्याची अर्थव्यवस्था: ~$५७८ ते $६०० अब्ज (FY26)
उद्दिष्ट: $१ Trillion Economy by २०२९-३०
राज्याचा अर्थसंकल्प तारीख: ६ मार्च २०२६
नवीन धोरण: Maharashtra Industry, Investment & Services Policy-2025 (२०२६-२०३० साठी)
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे: २०२६ = "भरती वर्ष" CONFIRMED
महाराष्ट्र: भारताच्या GDP मध्ये १३-१४% योगदान; सर्वाधिक FDI आकर्षित करणारे राज्य
परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे — Mains:
देशातील सर्वाधिक FDI महाराष्ट्रात येतो; Davos WEF मध्ये MoU conversion rate उच्च असल्याचे Fadnavis यांनी सांगितले.
$१ Trillion साध्य करण्यासाठी Manufacturing, IT, Fintech, Green Energy आणि Agri-Tech क्षेत्रांवर प्राधान्य दिले जात आहे.
"भरती वर्ष" = MPSC, जिल्हा परिषद, पोलीस, ग्रामसेवक भरत्यांची मोठी लाट येण्याची शक्यता — स्पर्धक मित्रांनो तयार राहा!
इतर महत्त्वाच्या बातम्या
कॅनडाचे PM मार्क कार्नी यांची भारत अधिकृत भेट सुरू (२७ फेब्रु – २ मार्च); मुंबईत Trade & Energy करारांवर केंद्रित बैठका
राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी जैसलमेर Air Force Station मधून स्वदेशी LCH 'प्रचंड' मध्ये उड्डाण करून पोखरण (Pokhran Field Firing Range) येथे झालेल्या 'Exercise Vayu Shakti-2026' चे निरीक्षण केले — Air Chief Marshal AP Singh द्वितीय LCH मध्ये होते
NBEMS ने YouTube वर AI in Healthcare Livestream साठी Guinness World Record नोंदवला — देशव्यापी online training द्वारे
Nagaland मध्ये नवीन फुलझाडाची प्रजाती — Impatiens nagorum — शास्त्रज्ञांनी ओळखली; ईशान्य भारताची समृद्ध जैवविविधता
UN Road Safety Fund (UNRSF) ने राजस्थान, केरळ, Tamil Nadu, आसाम या ४ राज्यांत Sustainable Road Safety Financing Project सुरू केला
मुंबई — Earthshot Prize 2026 चे यजमानपद (६ वी आवृत्ती); भारतातील पहिलीच वेळ (Prince William यांचा पर्यावरण पुरस्कार — आधीचे यजमान: London, Boston, Singapore, Cape Town, आणि Rio de Janeiro)
UPSC Civil Services Prelims 2026 नोंदणीची अंतिम मुदत आज (२७ फेब्रुवारी) संपली
RAMP Programme — MSME मंत्रालयाचा World Bank-supported कार्यक्रम; MSME साठी बाजार व कर्ज उपलब्धता सुधारणे हे उद्दिष्ट
केरळचे नाव "Keralam" होणार — केंद्र सरकारने Constitution Article ३ ची कायदेशीर प्रक्रिया वेगवान केली; अधिसूचना येणार
South Central Railway ने Rail Parcel App लॉन्च केले — Freight logistics end-to-end डिजिटल करण्याचा उपक्रम
MoRTH ने National Highways वरील Fuel Stations, Wayside Amenities साठी NOC प्रक्रिया नवीन Digital Platform वर आणली
मराठी भाषा गौरव दिन — २७ फेब्रुवारी; ज्ञानपीठ विजेते कवी विष्णू वामन शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) यांच्या जन्मदिवसाच्या सन्मानार्थ साजरा केला जातो (महाराष्ट्र सरकारने २१ जानेवारी २०१३ रोजी ही घोषणा केली). विल्यम केरी यांनी पहिले मराठी व्याकरण १८०५ मध्ये प्रकाशित केले होते.
— MPSC Planner Daily | news.mpscplanner.com |